Hoe maak je een strategisch plan dat je helpt om de juiste keuzes te maken?

 

Wat je ambities ook zijn, het begint met dromen over de toekomst. Dit is misschien wel de meest relaxte fase in de ontwikkelingscyclus van je bedrijf. Je wilt misschien een ander type klant aanspreken, nieuwe producten ontwikkelen of zelf een hele koersverandering doorvoeren waardoor je locatie onafhankelijk kan werken.

Als je niet uitkijkt blijf je te lang hangen in die droomfase. Misschien herken je dat wel. Dat het je gaat frustreren als je ontdekt dat je al 3 jaar lang diezelfde droom hebt over het veranderen van je bedrijf, maar je nog dagelijks in een totaal andere werkelijkheid zit.

In dit blog vertel ik je hoe je met behulp van het Business Model Canvas van die droom een strategisch plan maakt, zodat je makkelijker de juiste keuzes maakt in de ontwikkeling van jouw bedrijf.

Ken je het Business Model Canvas nog niet? Lees dan eventueel eerst dit blog om kennis te maken met het canvas.

Business Model Canvas Utrecht



Wat is eigenlijk een strategisch plan?

Voordat we de diepte in duiken is het goed om even stil te staan bij wat een strategisch plan is. Een strategisch plan is een document waarin je beschrijft wat je wilt bereiken en hoe je dat gaat doen. Het is een soort routekaart die je ontwikkelt. Spannender dan dit is het niet. Toch is het belangrijk, omdat het je helpt bij het maken van keuzes en ontwikkelen van je bedrijf.

Veel ondernemers die het lastig vinden om keuzes te maken, hebben niet helder voor ogen wat ze willen bereiken. En dat is ook logisch, want zonder duidelijke bestemming kan immers elke afslag goed zijn. Je kunt voor je gevoel niet kiezen, want geen enkele keuze is significant beter dan de andere. En door niet te kiezen blijft de ontwikkeling van je bedrijf stilstaan.

En het klinkt misschien heel ingewikkeld, een strategisch plan, maar het is niets meer dan een A4tje met duidelijke actiepunten die gezamenlijk leiden naar het realiseren van je ambities. De actiepunten zijn niet lukraak gekozen, maar baseer je op een helder toekomstperspectief.


Doorloop 4 stappen voor een helder strategisch plan

Om je ambities te beschrijven in een plan is het niet alleen belangrijk om je ‘stip aan de horizon’ te vangen in een business model, maar ook je huidige business model in kaart te brengen. Die stip aan de horizon is de ambitie die je hebt, dat wat je in de toekomst wilt bereiken. Je huidige business model is het vertrekpunt voor de route die je uitstippelt met een strategische planning.

Zie het als het instellen van je navigatie. Daarvoor heb je een eindbestemming nodig, je huidige locatie plus een aantal voorwaarden (bijvoorbeeld tolwegen en veerboten mijden). Zo werkt het ook met het realiseren van je ambities, het werken aan je ideale business model.

Waar sta je nu? Waar wil je naar toe? Wat moet je doen om er te komen? Het zijn drie vrij eenvoudige vragen. Toch kan het best lastig zijn om concreet te worden en werkelijk tot een strategisch plan te komen.

Het Business Model Canvas helpt je hierbij en zorgt er onder andere voor dat je bewust je aandacht houdt bij de hoofdzaken en niet je aandacht verliest aan bijzaken. Met het Business Model Canvas bepaal je niet alleen de route, maar ontdek je ook onderweg waar je moet bijsturen als de werkelijkheid anders is dan vooraf verwacht.

Denk aan je navigatie die filevorming op je route aangeeft en een andere route voorstelt. Als ondernemer zal je alleen zelf die voelsprieten moeten ontwikkelen en je eigen koerswijzigingen ontwikkelen.
De realiteit is, helaas, namelijk altijd anders dan wat je op voorhand had verwacht. Bijsturen onderweg is daarom noodzakelijk.

Klik op de afbeelding om het Business Model Canvas te downloaden

Klik op de afbeelding om het Business Model Canvas te downloaden

Stap 1: teken het ideale business model

Teken of print een Business Model Canvas en vul per element in hoe je wil dat het in de toekomst eruit ziet. Denk in deze fase nog niet na over wanneer je dit bereikt wilt hebben. Dat komt later aan bod. Vul het canvas zo volledig mogelijk in.

Vragen die je kunnen helpen zijn:
Welke waarde wil je creëren? Aan wie wil je die waarde straks gaan leveren? Hoe wil je in contact zijn met je (potentiële) klantsegmenten? Hoe wil je de waarde uiteindelijk leveren aan de klanten? Wat zijn straks de verschillende inkomstenstromen? Met welke partners werk je dan samen? Welke mensen en middelen koop je in? Wat zijn de eigen kernactiviteiten? Welke kosten heb je met dit business model?

Stap 2: teken in een tweede canvas het huidige business model

Dit canvas gebruik je om straks je ideale business model mee te gaan vergelijken. Hoe ziet jouw bedrijf er op dit moment uit? Geef weer wat er nu speelt, ook al zijn het zaken waarvan je weet dat je afscheid gaat nemen of heel weinig doet, benoem ze allemaal.

Vragen die je kunnen helpen zijn: welke waarde creëert het bedrijf op dit moment? Aan wie wordt de waarde nu geleverd? Hoe ben je in contact met je huidige klantsegmenten? Hoe lever je de waarde aan de klanten? Wat zijn nu de verschillende inkomstenstromen? Met welke partners werk je samen? Welke mensen en middelen koop je op dit moment in? Wat zijn nu de eigen kernactiviteiten? Wat zijn de kosten in het huidige business model?

Stap 3: ontdek het verschil tussen het huidige en het toekomstige business model

Er zijn in basis vijf bewegingen die ervoor zorgen dat je jouw ambities realiseert:

Stoppen, iets komt niet meer voor in het toekomstig business model, maar wel in het huidige business model.
Nieuw ontwikkelen, iets komt niet voor in het huidige business model, maar wel in het gewenste business model.
Meer van hetzelfde doen / Uitbreiden, iets komt zowel in het huidige én in het gewenste business model voor, alleen de impact is vergroot.
Minder doen / Krimpen, iets komt zowel in het huidige én in het gewenste business model voor, alleen de impact is verkleind.
Gelijk houden, er verandert niets in de toekomst ten opzichte van het huidige business model.

Om deze verschillende bewegingen zichtbaar te maken gebruik je vijf verschillende kleuren pennen/stiften of post-its. Elke beweging geef je een specifieke kleur.

Pak hiervoor eerst het huidige business model en markeer elke invulling met één kleur die staat voor de gewenste beweging. Wil je met iets stoppen? Markeer dan dit item in het element rood. Wil je met iets doorgaan? Markeer dan dit item in het element groen.

Als elk item in het huidige business model is gemarkeerd pak je het toekomst business model erbij. Selecteer hier de items die nog niet in het huidige business model voorkomen en geef deze de kleur dat staat voor het ‘nieuw ontwikkelen’. Als het goed is heb je de andere items al een kleur gegeven op het vel met je huidige business model.

Stap 4: bepaal het strategisch plan

Je kunt niet altijd zomaar met iets stoppen. Elke beslissing die je neemt heeft effect op de andere elementen. Ga je eerst iets nieuws opbouwen, voordat je iets anders gaat afbouwen? Of heb je de (financiële) ruimte om radicalere beslissingen te nemen?

Waar kan je vandaag al mee starten? Wat kan je vanaf vandaag al anders doen dan je tot nu toe deed? Misschien kan je al beslissen om nieuwe projecten die niet passen bij je toekomstige business model niet meer aan te nemen.

Of ga je uitzoeken binnen welke netwerken je bekendheid wilt krijgen, om zodoende de nieuwe partners te kunnen vinden. Of zet je die netwerken in om je toekomstige klanten te bereiken?

ambitie matrix strategisch plan.png

Om de route naar die stip aan de horizon duidelijk in kaart te brengen kan je gebruik maken van de Ambitie Matrix. Categoriseer elke beweging uit je canvas in een specifiek doel. Beschrijf per stap/beweging precies wat je gaat doen om dit te bereiken en hoe je gaat meten in hoeverre je hierin slaagt.

Dat laatste is om jezelf scherp te houden op dat wat je aan het doen bent. Door zo specifiek te worden, maak je heel inzichtelijk wat je nodig hebt om je ambities te realiseren. Op het moment dat het tegenzit, kan je altijd bijsturen. Jij bent de baas. Jij neemt de regie. Jij maakt je eigen plan. En plannen zijn er zeker om te wijzigen op basis van de realiteit. De valkuil is zonder plan stuurloos rond te dobberen. Als je dat wilt veranderen, geef jezelf dan eens de ruimte om het anders aan te pakken.

Plannen is een continu proces

Plannen is niet voor niets een werkwoord. Met een plan ga je de praktijk in en ontdek je wat wel en wat niet voor je werkt. Je past je plannen aan op basis van de nieuw opgedane ervaring en probeert weer nieuwe stappen te zetten. Deze 4 stappen helpen je gestructureerd te werken aan je bedrijf. Door het Business Model Canvas in te zetten, kan je snel inzicht krijgen in welke verandering wenselijk is.

Nu lijken deze 4 stappen misschien vrij eenvoudig, maar in praktijk is het soms lastig om zo concreet te worden. De ondernemers die ik hiermee help merken dat het ze confronteert met de dagelijkse praktijk en de gemaakte keuzes die minder goed uit hebben gepakt. Het is best moeilijk om écht eerlijk tegen onszelf te zijn en krachtige keuzes te maken op basis van waar we echt graag naar toe werken. Onze overtuigingen houden ons bijvoorbeeld tegen. Het is de kunst om met nieuwe ogen naar je bedrijf en toekomstgericht te kijken.

StrategieLab

Wil je graag gestructureerd werken aan de ontwikkeling van je bedrijf, maar vind je het lastig om dit alleen te doen? Misschien is Strategie Lab dan iets voor je. Tijdens het Strategie Lab definiëren we samen je ambitie en maken van daaruit concreet hoe je dit gaat realiseren. We bepalen de (vernieuwde) strategie en de aanpak om je doelen te bereiken. Je krijgt de tools in handen om te anticiperen op verandering, zodat je in de toekomst flexibel bent om zelf bij te sturen wanneer dit nodig is.

Aan het einde van de dag ga je naar huis met een concrete to-do-list, hernieuwd vertrouwen en zin om aan de slag te gaan. Je hebt weer helder voor ogen wat je gaat doen om je bedrijf weer op koers te brengen. Lees meer over Strategie Lab en ontdek hoe ik jou kan helpen bij het maken van de juiste keuzes.